Kimya Sözlüğü
Endüstriyel üretimde kullanılan temel kimyasalların özelliklerini, formüllerini ve kullanım alanlarını keşfedin.
Sodyum Hidroksit (Kostik Soda)
Sodyum hidroksit, kimya endüstrisinde yaygın olarak kullanılan güçlü bir bazdır. Su arıtma, tekstil, sabun ve deterjan üretiminde pH düzenleyici ve temizleyici olarak kullanılır.
Hidrojen Peroksit
Hidrojen peroksit, çevre dostu ve güçlü bir oksitleyici ajandır. Tekstilde ağartma (bleaching) işlemlerinde, kağıt endüstrisinde ve atıksu arıtmada dezenfektan olarak yoğunlukla tercih edilir.
Sodyum Hipoklorit
Sodyum hipoklorit, mükemmel bir dezenfektan ve ağartıcıdır. Su arıtma tesislerinde klorlama işleminde, yüzme havuzlarında ve genel sanitasyonda kullanılır.
Polialüminyum Klorür (PAC)
PAC, atıksu ve içme suyu arıtımında kullanılan oldukça etkili bir inorganik polimer koagülanttır. Düşük sıcaklıklarda ve geniş pH aralığında çalışabilir.
Sodyum Metabisülfit (SMBS)
Güçlü bir indirgeyici (redüktör) ajandır. Tekstilde antiklor işleminde, su arıtmada klor giderici olarak ve gıda sektöründe koruyucu olarak kullanılır.
Poliakrilik Asit
Poli(akrilik asit) (PAA; ticari adı Carbomer), akrilik asidin bir türevidir. Kısmen veya tamamen protondan arındırılmış PAA'lar, suyu emme ve tutma yeteneğine sahip polielektrolitlerdir.
Asetik Asit (Sirke Asidi)
Asetik asit, kimya sanayisinde çözücü, tekstil sektöründe pH düzenleyici ve gıdada koruyucu olarak kullanılan renksiz, keskin kokulu organik bir asittir.
Sodyum Sülfat
Sodyum sülfat, tekstil boyama işlemlerinde boyanın kumaşa nüfuz etmesini sağlayan (egalizatör) ve deterjan sanayisinde dolgu maddesi olarak kullanılan beyaz kristal toz bir kimyasaldır.
Sitrik Asit (Limon Tuzu)
Sitrik asit, doğada narenciye meyvelerinde bulunan zayıf bir organik asittir. Endüstride su yumuşatıcı, tekstilde pH ayarlayıcı ve temizlik ürünlerinde kireç çözücü olarak kullanılır.
Fosforik Asit
Fosforik asit, gıda, tarım ve endüstriyel temizlik alanlarında yaygın olarak kullanılan zayıf bir asittir. Pas sökücü olarak metal yüzey işlemlerinde çok etkilidir.
Üre
Üre, dünyada en çok tüketilen azotlu gübre ve kimya sanayisinde polimer ön maddesi olarak kullanılan beyaz kristal formda bir bileşiktir.
Kalsiyum Klorür
Kalsiyum klorür, havadaki nemi çekme (higroskopik) kapasitesi olağanüstü yüksek olan inorganik bir tuzdur. Buz çözücü, toz tutucu ve beton hızlandırıcı olarak kullanılır.
Sodyum Karbonat (Soda Külü)
Sodyum karbonat, halk arasında çamaşır sodası olarak bilinen; cam, deterjan ve kağıt endüstrisinin en temel inorganik yapı taşlarından biridir.
Formik Asit (Karınca Asidi)
Formik asit, en basit karboksilik asittir. Endüstride özellikle dericilikte tabaklama aşamasında, tekstilde ve hayvancılıkta çok güçlü bir antibakteriyel koruyucu olarak kullanılır.
Sülfürik Asit
Sülfürik asit, dünyada en çok üretilen ve sanayinin her alanında (gübre, petrol rafinasyonu, atıksu arıtma) temel girdi olarak kullanılan son derece güçlü bir mineral asididir.
Gliserin
Gliserin, bitkisel ve hayvansal yağlardan elde edilen şurup kıvamında, tatlı, nem tutucu (higroskopik) organik bir bileşiktir. Kozmetikte ve gıdada yoğun olarak kullanılır.
Sodyum Bikarbonat
Sodyum bikarbonat, yaygın adıyla karbonat veya kabartma tozu; gıda, temizlik ve sağlık sektörlerinde kullanılan beyaz, suda çözünebilen hafif alkali bir tozdur.
Karbon Siyahı
Karbon siyahı, ağır petrol ürünlerinin eksik yanmasıyla elde edilen ince toz halinde bir maddedir. Lastik sektöründe güçlendirici ve mürekkep sektöründe siyah pigment olarak devasa miktarlarda tüketilir.
Monoetilen Glikol (MEG)
Monoetilen glikol (MEG), polimer endüstrisinde polyester liflerin üretiminde ve otomotiv sektöründe antifriz üretiminde ana bileşen olarak kullanılan şeffaf ve renksiz bir organik sıvıdır.
Nitrik Asit (Kezzap)
Nitrik asit, halk arasında kezzap olarak bilinen, oldukça aşındırıcı ve zehirli bir inorganik asittir. Endüstride özellikle azotlu gübrelerin ve patlayıcıların yapımında kullanılır.
Kalsiyum Karbonat (Kalsit)
Kalsiyum karbonat, doğada kalker, tebeşir ve mermer olarak bulunan yaygın bir inorganik bileşiktir. Boya, plastik ve kağıt endüstrilerinde devasa hacimlerde dolgu maddesi olarak kullanılır.
Alüminyum Sülfat
Alüminyum sülfat, endüstride içme suyu ve atıksu arıtımında partikülleri çöktürmek (koagülant) için kullanılan, ayrıca kağıt yapımında ve tekstil boyamada mordan olarak tercih edilen beyaz kristal bir bileşiktir.
Sodyum Klorit
Tekstil ve kağıt endüstrisinde güçlü bir ağartma (kasar) maddesi olarak, su arıtımında ise dezenfektan (klor dioksit üreteci) olarak kullanılan beyaz kristal formda bir inorganik tuzdur.
Sodyum Hidrosülfit
Tekstil sektöründe küp boyaların indirgenmesinde ve hatalı boyanmış kumaşların boyasının sökülmesinde kullanılan son derece güçlü bir indirgeyici (redüktör) ajandır.
Potasyum Hidroksit (Kostik Potas)
Potasyum hidroksit, sıvı sabun ve arap sabunu yapımında saponifikasyon (sabunlaşma) ajanı olarak kullanılan çok güçlü bir inorganik bazdır.
Potasyum Karbonat
Cam sanayisinde, seramik sırlarında ve gıdada kullanılan, hafif alkali karakterli, suda çözünebilen nem tutucu bir potasyum tuzudur.
Amonyak
Amonyak, keskin ve boğucu kokusuyla bilinen, gübre endüstrisinin temeli olan ve temizlik sektöründe yağ sökücü olarak kullanılan azotlu bir bileşiktir.
Sodyum Silikat (Cam Suyu)
Halk arasında cam suyu olarak bilinen sodyum silikat; deterjanlarda bağlayıcı, inşaatta su yalıtım kimyasalı ve tekstilde peroksit stabilizatörü olarak kullanılır.
Sodyum Aljinat
Sodyum aljinat, kahverengi deniz yosunlarından elde edilen doğal bir polimerdir. Tekstil baskısında (reaktif baskı) kıvamlaştırıcı ve gıdada jelleştirici olarak kullanılır.
Polivinil Alkol (PVA)
Suda çözünebilen sentetik bir polimerdir. Tekstil dokumada (haşıl) ipliklerin kopmasını önleyici olarak ve inşaat/mobilya sektöründe tutkal yapımında kullanılır.
Polivinil Asetat (PVAc)
Polivinil asetat, halk arasında ahşap tutkalı, beyaz tutkal veya mektep tutkalı olarak bilinen, ahşap, kağıt ve kumaşı birbirine yapıştırmada kullanılan sentetik bir polimerdir.
Formaldehit
Formaldehit, tıbbi laboratuvarlarda koruyucu sıvı (formalin) olarak ve yapı/mobilya sektöründe reçine-yapıştırıcı üretiminde kullanılan son derece reaktif, keskin kokulu zehirli bir gazdır.
Toluen
Toluen, boya ve kimya endüstrisinde tiner (çözücü) olarak kullanılan, petrolden elde edilen berrak, renksiz ve keskin tiner kokulu uçucu bir sıvı hidrokarbondur.
Ksilen (Xylene)
Ksilen, boya, cila, deri ve kauçuk sanayisinde çözücü (solvent) olarak toluen ile birlikte sıklıkla kullanılan renksiz, yanıcı ve aromatik kokulu bir sıvıdır.
Aseton
Aseton, hem suyla hem de yağlarla karışabilen, oje çıkarıcı olarak evlerimize kadar giren, sanayide kozmetik ve plastik üretiminde kullanılan muazzam uçucu bir çözücüdür.
Etil Asetat
Etil asetat, meyvemsi, armut veya oje benzeri hoş kokusuyla bilinen, zehirliliği çok düşük olduğu için parfümlerde, gıdalarda ve matbaa mürekkeplerinde kullanılan hızlı uçucu bir esterdir.
Hidroklorik Asit (Tuz Ruhu)
Halk arasında tuz ruhu olarak bilinen hidroklorik asit, kimya sanayisinde pH ayarlayıcı olarak, metalurjide pas sökücü olarak ve gıda sektöründe katkı maddesi üretiminde yaygın olarak kullanılan güçlü, aşındırıcı bir inorganik asittir.
Sodyum Tripolifosfat (STPP)
Sodyum tripolifosfat, deterjan sanayisinde su yumuşatıcı olarak kullanılan ve tekstilde kalsiyum/magnezyum iyonlarını bağlayan inorganik bir polimerik fosfattır.
Sodyum Hekzametafosfat (SHMP)
SHMP, su arıtma sistemlerinde (Ters Osmoz) zar/membran tıkanmalarını önlemek için kullanılan, olağanüstü su yumuşatma (şelatlama) özelliğine sahip polimerik bir fosfattır.
Amonyum Klorür (Nişadır)
Halk arasında 'Nişadır' olarak bilinen amonyum klorür, lehimlemede dekapaj (temizleme) ajanı olarak, tekstilde ve tarımda azot kaynağı olarak kullanılan asidik karakterli beyaz bir tuzdur.
Sodyum Sülfit
Sodyum sülfit, fotoğrafçılıkta, kağıt üretiminde ve su arıtmada klor giderici (oksijen tutucu) olarak kullanılan beyaz, suda çözünür bir inorganik tuzdur.
Titanyum Dioksit
Titanyum dioksit, dünyada bilinen en opak ve en beyaz madde olması nedeniyle boya, plastik, kozmetik ve kağıt sanayisinde kullanılan olağanüstü bir inorganik beyaz pigmenttir.
Kükürt Dioksit
Kükürt dioksit, sülfürik asit üretiminde ara ürün olarak, gıda endüstrisinde ise koruyucu ve antioksidan olarak kullanılan keskin kokulu zehirli bir gazdır.
Baryum Sülfat
Baryum sülfat, yüksek yoğunluğu ve suda/asitte çözünmemesi nedeniyle petrol sondajlarında çamur ağırlaştırıcısı olarak ve tıpta X-ışını kontrast maddesi olarak kullanılan ağır bir mineraldir.
Çinko Oksit
Çinko oksit, kauçuk endüstrisinde vulkanizasyon aktivatörü, kozmetikte pişik kremi ve fiziksel UV filtresi olarak kullanılan inorganik beyaz bir tozdur.
Potasyum Permanganat
Potasyum permanganat, tekstilde kot (denim) kumaşlara beyazlatma (ağartma) efekti vermek için, su arıtmada ise çok güçlü bir oksidan ve dezenfektan olarak kullanılan koyu mor kristal bir tuzdur.
Demir(III) Klorür
Demir(3) klorür, endüstriyel atıksu ve kanalizasyon sularının arıtılmasında ağır metalleri ve fosfatı çöktürmek için kullanılan, elektronikte ise bakır plaket aşındırıcı olarak bilinen asidik bir koagülanttır.
Bakır(II) Sülfat (Göztaşı)
Halk arasında Göztaşı olarak bilinen bakır sülfat, tarımda mantar öldürücü (fungisit) olarak, havuzlarda yosun önleyici (algisit) olarak kullanılan canlı mavi renkte bir tuzdur.
Dietanolamin (DEA)
Dietanolamin, kozmetik deterjanlarda ve şampuanlarda köpük artırıcı olarak, tekstilde ise yumuşatıcı üretiminde kullanılan amonyak kokulu bir amino alkoldür.
Trietanolamin (TEA %85-%99)
Trietanolamin, asidik formülasyonları nötralize etmek (pH ayarlamak) için cilt kremlerinde, sıvı sabunlarda ve çimento sanayisinde öğütme kolaylaştırıcı olarak kullanılan viskoz bir kimyasaldır.
İzopropil Alkol (IPA)
İzopropil alkol, sanayide ve tıpta genel çözücü ve dezenfektan olarak kullanılan, renksiz, keskin kokulu ve uçucu bir ikincil alkoldür.
Metanol (Metil Alkol)
Metanol (odun ruhu), formaldehit ve asetik asit sentezinde başlangıç hammaddesi olarak kullanılan, aynı zamanda güçlü bir antifriz ve çözücü olan, son derece zehirli en basit alkoldür.
Etanol (Etil Alkol)
Etanol, şekerli bitkilerin fermantasyonuyla elde edilen; tıp, kozmetik ve içecek sektöründe kullanılan yenilenebilir, uçucu ve yanıcı organik bir alkoldür.
Metilen Klorür (Diklorometan)
Metilen klorür, olağanüstü yüksek çözme gücüne sahip olan, uçucu ve tatlımsı kokulu halojenli bir solventtir. Özellikle boya sökücü olarak ve poliüretan sünger üretiminde kullanılır.
Bütil Asetat
Bütil asetat, muz ve elma benzeri karakteristik meyvemsi bir kokuya sahip, nitroselüloz bazlı boyalarda ve deri cilalarında orta hızda kuruyan ana solventtir.
Hekzan
Hekzan, petrolden elde edilen, suda çözünmeyen apolar yapısıyla yağları çok hızlı çözen, özellikle ayçiçek/soya yağı ekstraksiyonunda ve deri/ayakkabı yapıştırıcılarında kullanılan uçucu bir solventtir.
Beyaz İspirto (White Spirit)
Sentetik tiner olarak da bilinen White Spirit, yağlı boya temizliğinde, oto tamir atölyelerinde parça yıkamada ve ahşap verniklerinde kullanılan petrol türevi kokusuz/az kokulu bir solventtir.
Etil Metil Keton (MEK)
MEK, asetona benzeyen keskin kokusuyla PVC, poliüretan ve akrilik reçineleri mükemmel derecede çözen, matbaacılıkta (flekso/gravür) ve plastik endüstrisinde kullanılan güçlü bir solventtir.
Siklohekzanon
Naylon üretim zincirinin en hayati ara halkası olan siklohekzanon, aynı zamanda pvc kaplamalarda, serigrafi mürekkeplerinde ve tarım ilaçlarında mükemmel bir yağ/polimer çözücüsüdür.
Propilen Glikol (PG)
Toksisitesi son derece düşük (insan tüketimine uygun) olduğu için gıda esanslarında, e-sigara likitlerinde, bebek şampuanlarında nem tutucu (hümektan) ve aroma taşıyıcı olarak kullanılan bir glikoldür.
Kloroform
Tarihte anestezi gazı (bayıltıcı) olarak nam salmış kloroform, günümüzde florokarbon (Teflon) gazı üretiminde (CFC/HCFC) ve ağır kimya laboratuvarlarında güçlü bir organik solvent olarak kullanılmaktadır.
Monoetanolamin (MEA)
MEA, gaz arıtma proseslerinde karbondioksit ve hidrojen sülfürü yakalamak için, ayrıca deterjan, sabun ve tarım ilacı formülasyonlarında yaygın olarak kullanılan organik bir amindir.
Sodyum Benzoat
Sodyum benzoat, asidik gıdalarda bakteri ve küf gelişimini engellemek için yaygın kullanılan organik bir koruyucudur. Kozmetikte ve endüstriyel korozyon önleyicilerde de yer alır.
Borik Asit
Borik asit; özel cam, seramik glayörleri ve alev geciktirici üretiminde bor kaynağı olarak kullanılan, hafif antiseptik ve böcek ilacı özelliklerine de sahip zayıf bir asittir.
Polietilen Glikol (PEG)
PEG, düşük toksisitesi ve yüksek su çözünürlüğü sayesinde kozmetikte nemlendirici, ilaçta bağlayıcı ve endüstriyel proseslerde yağlayıcı olarak kullanılan çok yönlü bir polimerdir.
Sodyum Nitrit
Sodyum nitrit, gıda endüstrisinde şarküteri ürünlerinin korunması ve renk alması için, ayrıca metal işleme, korozyon önleme ve boya sentezinde kullanılan inorganik bir tuzdur.
Magnezyum Sülfat
Epsom tuzu olarak da bilinen magnezyum sülfat; tarımda magnezyum eksikliğini gidermek, kozmetikte banyo tuzu yapmak ve tekstilde boya sabitlemek için kullanılan inorganik bir tuzdur.
Kalsiyum Hipoklorit (Toz Klor)
Kalsiyum hipoklorit, içme suyu ve havuz sularının dezenfeksiyonunda, ayrıca tekstil ve kağıt hamuru ağartma işlemlerinde yoğun olarak kullanılan güçlü, katı formda bir klorlama ajanıdır.
Çinko Sülfat
Çinko sülfat; tarımda toprağın çinko eksikliğini gidermek, hayvan yemlerini zenginleştirmek, ayrıca tekstil boyamada renk sabitleyici olarak kullanılan beyaz kristal yapılı bir tuzdur.
Magnezyum Klorür
Magnezyum klorür; yollarda buz oluşumunu engellemek, şantiyelerde tozu bastırmak, endüstriyel zemin çimentoları yapmak ve gıdada kıvamlaştırmak için kullanılan nem çekici bir tuzdur.
Potasyum Nitrat
Potasyum nitrat (güherçile), tarımda bitkiler için azot ve potasyum kaynağı olan azotlu bir gübre, ayrıca cam sanayi, pirotekni ve erimiş tuz güneş enerjisi tesislerinde kullanılır.
Sodyum Glukonat
Sodyum glukonat; yapı kimyasallarında harika bir beton priz geciktirici ve su azaltıcı, endüstride ise pas, kireç ve boya sökücü temizlik formülasyonlarında şelatör olarak kullanılır.
Maleik Anhidrit
Maleik anhidrit, doymamış polyester reçineleri (fiberglas), alkid boyalar, tarım ilaçları ve plastikleştiricilerin sentezinde temel bir reaktif olarak kullanılan inorganik halkalı bir anhidrittir.
Fitalik Anhidrit
Fitalik anhidrit; PVC plastiklere esneklik veren ftalat ester plastikleştiricilerin (DOP/DINP), alkid boya reçinelerinin ve bazı organik boyarmaddelerin üretiminde kullanılan devasa tonajlı bir kimyasaldır.
Butil Glikol
Butil glikol, hem su hem de organik solventlerle karışabilen amfifilik yapısıyla boyalarda, verniklerde ve endüstriyel yüzey temizleyicilerde kullanılan yüksek kaynama noktalı, yavaş buharlaşan güçlü bir solventtir.
Stearik Asit
Stearik asit, mum, sabun ve kozmetik endüstrisinde yaygın olarak kullanılan doymuş bir yağ asididir. Plastik sektöründe ise yumuşatıcı ve kalıp ayırıcı olarak işlev görür.
Amonyum Sülfat
Amonyum sülfat, tarımda kükürt ve azot kaynağı olarak toprağa doğrudan verilen inorganik bir tuzdur. Aynı zamanda gıda ve su arıtma süreçlerinde kullanılır.
Potasyum Klorür
Potasyum klorür, dünyada en çok kullanılan potasyumlu gübre (MOP) çeşididir. Tıpta hipokalemi tedavisinde ve gıdada sodyum tuzu ikamesi olarak da kullanılır.
Akrilik Asit
Akrilik asit, boya, plastik, yapıştırıcı ve süper emici polimer (SAP) üretiminde kullanılan çok yönlü ve reaktif bir monomerdir.
Kalsiyum Nitrat
Kalsiyum nitrat, suda tamamen ve hızlı çözünen, tarımda bitkiler için eş zamanlı kalsiyum ve azot sağlayan mükemmel bir gübredir. Ayrıca beton katkı maddesi olarak donmayı önler.
Perkloroetilen (PCE)
Perkloroetilen, kuru temizleme endüstrisinde kumaşlardaki kiri ve yağı kumaşa zarar vermeden çıkaran bir numaralı çözücüdür. Endüstriyel metal temizliğinde de kullanılır.
Sodyum Persülfat
Sodyum persülfat, baskılı devre kartlarının (PCB) aşındırılmasında ve plastik üretiminde polimerizasyon başlatıcı (initiator) olarak kullanılan güçlü bir oksitleyicidir.
Hekzamin (Hekzametilentetramin)
Hekzamin, fenolik reçinelerin kürlenmesinde, katı yakıt tabletlerinin üretiminde ve kauçuk sanayisinde vulkanizasyon hızlandırıcı olarak kullanılan heterosiklik bir organik bileşiktir.
Adipik Asit
Adipik asit, naylon 6,6 polimerinin üretiminde temel bir yapı taşı olan, tekstil ve otomotiv endüstrisi için kritik öneme sahip organik bir dikarboksilik asittir.
Sodyum Siyanür
Sodyum siyanür, altın ve gümüş madenciliğinde cevherden değerli metallerin ayrıştırılması (liç işlemi) için endüstriyel çapta kullanılan çok zehirli bir inorganik tuzdur.
LABSA (Lineer Alkil Benzen Sülfonik Asit)
LABSA %96 (Lineer Alkil Benzen Sülfonik Asit), sıvı ve toz deterjan, bulaşık deterjanı ve endüstriyel temizlik kimyasallarında kullanılan en yaygın anyonik aktif maddedir.
Polialüminyum Klorür (PAC %30)
Polialüminyum Klorür (PAC %30), içme suyu ve endüstriyel atıksu arıtma tesislerinde hızlı yumaklaştırma (koagülasyon) sağlayan sarı toz inorganik polimerdir.
Dietilentriamin (DETA)
Dietilentriamin (DETA), epoksi reçinelerin oda sıcaklığında kürlenmesinde sertleştirici olarak, ayrıca kağıt yaş mukavemet reçineleri, tekstil yumuşatıcı hammaddeleri ve korozyon önleyicilerin üretiminde kullanılan alifatik bir polietilen amindir.